Problemy ze spłatą pożyczki – co zrobić krok po kroku

Utrata pracy, choroba, nieprzewidziany wydatek – powodów, dla których rata nagle staje się za duża, jest wiele. Najgorsze, co można wtedy zrobić, to czekać i nie odbierać telefonów. Opóźnienie generuje koszty, trafia do baz danych i z czasem może skończyć się w sądzie. Im wcześniej zareagujesz, tym więcej masz możliwości. Poniżej opisujemy, co zrobić krok po kroku i gdzie szukać bezpłatnej pomocy.

Krok 1: Policz, na czym stoisz

Zbierz wszystkie swoje zobowiązania: pożyczki, kredyty, karty, zaległe rachunki. Dla każdego zapisz kwotę do spłaty, termin i wysokość raty. Potem zestaw to z dochodami i niezbędnymi wydatkami na życie. Taki przegląd pokaże, czy problem jest chwilowy (np. jeden miesiąc bez wypłaty), czy trwały – od tego zależy, o co poprosić pożyczkodawcę.

Krok 2: Skontaktuj się z pożyczkodawcą przed terminem

Zadzwoń lub napisz do pożyczkodawcy, zanim minie termin spłaty. Opisz sytuację i zaproponuj, ile i kiedy jesteś w stanie płacić. Pożyczkodawcy zwykle wolą ustalić nowy plan niż prowadzić windykację. Poproś, by ustalenia zostały potwierdzone na piśmie lub e-mailem.

Od 19 lutego 2025 r. ustawa o kredycie konsumenckim zawiera przepis o restrukturyzacji zadłużenia (art. 21a). Gdy opóźniasz się ze spłatą, pożyczkodawca wzywa Cię do zapłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych od otrzymania wezwania. W wezwaniu musi poinformować, że w ciągu 14 dni roboczych możesz złożyć wniosek o restrukturyzację zadłużenia.

Restrukturyzacja może polegać m.in. na wydłużeniu okresu umowy, odroczeniu spłaty wszystkich lub części rat, zmianie oprocentowania, zawieszeniu spłaty, spłatach częściowych, częściowym umorzeniu i konsolidacji zadłużenia. Pożyczkodawca nie musi się zgodzić – może to zrobić, jeśli jest to uzasadnione Twoją sytuacją, a warunki ustalacie wspólnie. Jeśli jednak odrzuci wniosek, musi bez zbędnej zwłoki przekazać Ci na piśmie lub na trwałym nośniku szczegółowe wyjaśnienie przyczyn.

Krok 3: Nie spłacaj pożyczki kolejną chwilówką

Pożyczka na spłatę pożyczki to najprostsza droga do spirali zadłużenia. Każda nowa umowa ma swoje koszty, a problem wraca przy kolejnym terminie – tylko z większą kwotą. Ustawa częściowo to ogranicza: jeżeli ten sam pożyczkodawca lub podmiot z nim powiązany udzieli Ci kolejnych pożyczek w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszej, zanim ją spłacisz, ich koszty pozaodsetkowe sumuje się i porównuje z limitem liczonym od kwoty pierwszej pożyczki (art. 36c). Podobnie liczone są koszty odroczenia spłaty w ciągu 120 dni od wypłaty (art. 36b). Ograniczenie kosztów nie rozwiązuje jednak problemu braku pieniędzy.

Krok 4: Skorzystaj z bezpłatnej pomocy

• Rzecznik Finansowy – pomaga klientom banków, firm pożyczkowych i innych instytucji finansowych. Eksperci udzielają bezpłatnych porad telefonicznie i e-mailowo ([email protected]). Jeżeli złożyłeś reklamację, a pożyczkodawca ją odrzucił lub nie uwzględnił w całości, możesz złożyć wniosek o postępowanie interwencyjne. Aktualne numery i godziny dyżurów podaje rf.gov.pl.
• Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów – pomaga w bardziej złożonych sprawach, np. przy analizie umowy czy piśmie do pożyczkodawcy. Kontakt znajdziesz w urzędzie miasta lub starostwie.
• Infolinia konsumencka – porady w prostych sprawach pod numerami 801 440 220 lub 222 66 76 76 (opłata według taryfy operatora) oraz e-mailem: [email protected]. Wykaz instytucji pomagających konsumentom publikuje UOKiK.

Ile kosztuje opóźnienie

Przy opóźnieniu pożyczkodawca może naliczać odsetki za opóźnienie i opłaty określone w umowie. Ustawa wprowadza górną granicę: łączna wysokość opłat za zaległość i odsetek za opóźnienie nie może przekroczyć kwoty odsetek maksymalnych za opóźnienie z Kodeksu cywilnego, liczonych od kwoty zaległości (art. 33a). Jeśli naliczone kwoty wydają się zawyżone, poproś o szczegółowe wyliczenie i skonsultuj je z rzecznikiem konsumentów.

Opóźnienie a BIK i biura informacji gospodarczej

Instytucje pożyczkowe przekazują informacje o udzielonych pożyczkach do BIK, a informacje o zaległościach – do BIK lub biur informacji gospodarczej (art. 9a ust. 8 ustawy). Według BIK, jeśli opóźnienie w spłacie przekroczyło 60 dni i minęło 30 dni od poinformowania Cię przez pożyczkodawcę o zamiarze przetwarzania danych bez Twojej zgody, dane o takim zobowiązaniu mogą być przetwarzane przez 5 lat. Taki wpis obniża szanse na kolejne kredyty i pożyczki, dlatego warto nie dopuścić do długiego opóźnienia.

Windykacja – podstawy

• Pożyczkodawca może prowadzić windykację sam albo zlecić ją firmie windykacyjnej. Może też sprzedać wierzytelność – wtedy pieniądze płacisz nowemu wierzycielowi. Zanim zapłacisz, upewnij się, kto i na jakiej podstawie żąda zapłaty, i poproś o dokumenty.
• Firma windykacyjna nie jest komornikiem. Egzekucję komorniczą można prowadzić na podstawie tytułu wykonawczego, czyli tytułu egzekucyjnego wydanego przez sąd (np. wyroku lub nakazu zapłaty) wraz z klauzulą wykonalności.
• Nie ignoruj listów z sądu. Terminy na odpowiedź są krótkie, a brak reakcji może oznaczać, że sprawa rozstrzygnie się bez Twoich argumentów.
• Rozmowy z windykatorem też warto prowadzić: często można ustalić plan spłaty. Ustalenia zapisuj i proś o potwierdzenie na piśmie.

Czego unikać

• Ofert „oddłużenia” za opłatą z góry – przed zapłatą sprawdź, kim jest firma i co dokładnie zrobi. Bezpłatną pomoc dają instytucje wymienione wyżej.
• Podpisywania ugody, której nie rozumiesz – poproś o czas na przeczytanie i skonsultuj treść z rzecznikiem konsumentów.
• Przerywania kontaktu z wierzycielem – brak odpowiedzi zamyka drogę do porozumienia, a nie zatrzymuje naliczania kosztów.
• Obietnic „wyczyszczenia BIK” – prawdziwych danych o opóźnieniu nie da się usunąć na zamówienie przed upływem okresu ich przetwarzania.

Jak zmniejszyć ryzyko w przyszłości

Zanim weźmiesz kolejną pożyczkę, sprawdź, czy rata zmieści się w budżecie także w gorszym miesiącu. Wybierz dłuższy okres, jeśli jednorazowa spłata byłaby zbyt dużym obciążeniem – pamiętając, że możesz spłacić wcześniej bez kary w typowych przypadkach (zob. wcześniejsza spłata pożyczki). Porównuj całkowitą kwotę do zapłaty, a nie tylko RRSO – tłumaczymy to w artykule RRSO a całkowity koszt pożyczki.

OnlineKasa.pl porównuje oferty i nie udziela pożyczek. Jeżeli masz problem ze spłatą, najpierw porozmawiaj z obecnym pożyczkodawcą i skorzystaj z bezpłatnej pomocy opisanej wyżej. Pytania do nas możesz wysłać przez stronę kontakt. O przyznaniu pożyczki i jej ostatecznych warunkach decyduje pożyczkodawca po ocenie wniosku.

O przyznaniu pożyczki i jej ostatecznych warunkach decyduje pożyczkodawca po ocenie wniosku.