RRSO a całkowity koszt pożyczki – co naprawdę mówi Ci o cenie

Każda reklama pożyczki musi podawać RRSO, czyli rzeczywistą roczną stopę oprocentowania. To dobra zasada, ale sama liczba bywa myląca. Przy pożyczce na miesiąc RRSO potrafi wynosić kilkaset procent, a przy pożyczce na kilka lat – kilkanaście czy kilkadziesiąt. Nie oznacza to, że krótka pożyczka zawsze kosztuje w złotych więcej. W tym artykule wyjaśniamy, co dokładnie mierzy RRSO, jak czytać przykład reprezentatywny i dlaczego w porównaniu ofert warto patrzeć przede wszystkim na całkowitą kwotę do zapłaty.

Co to jest RRSO według ustawy

Ustawa o kredycie konsumenckim definiuje rzeczywistą roczną stopę oprocentowania jako całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt 12). Pożyczka od firmy pożyczkowej jest w rozumieniu tej ustawy kredytem konsumenckim, więc te same definicje dotyczą chwilówek, pożyczek na raty i kredytów gotówkowych.

Kluczowe są dwa słowa: „całkowity” i „roczny”. Całkowity, bo RRSO obejmuje nie tylko odsetki, ale też prowizje, opłaty i koszty usług dodatkowych, jeśli są potrzebne, żeby dostać pożyczkę na danych warunkach. Roczny, bo koszt jest przeliczany na okres jednego roku – niezależnie od tego, czy pożyczka trwa 30 dni, czy trzy lata. Sposób obliczania określa załącznik nr 4 do ustawy, więc każdy pożyczkodawca liczy RRSO według tego samego wzoru.

Do RRSO nie wlicza się natomiast opłat za niewykonanie umowy, np. kosztów związanych z opóźnieniem w spłacie (art. 25 ust. 1). RRSO pokazuje więc koszt pożyczki spłaconej zgodnie z umową. Jeśli spóźnisz się ze spłatą, zapłacisz więcej, niż wynika z RRSO.

Całkowity koszt i całkowita kwota do zapłaty

Całkowity koszt kredytu to wszystkie koszty, które ponosisz w związku z umową: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, a także koszty usług dodatkowych (np. ubezpieczenia), jeśli bez nich nie dostaniesz pożyczki albo nie dostaniesz jej na oferowanych warunkach (art. 5 pkt 6). Całkowita kwota do zapłaty to suma całkowitego kosztu i całkowitej kwoty kredytu, czyli pieniędzy, które faktycznie dostajesz (art. 5 pkt 8).

To właśnie całkowita kwota do zapłaty najprościej odpowiada na pytanie „ile oddam”. Jest wyrażona w złotych, nie w procentach, i nie zależy od tego, jak długo trwa pożyczka. Dlatego w naszym porównaniu pokazujemy ją obok RRSO.

Dlaczego krótka pożyczka ma tak wysokie RRSO

RRSO zakłada, że koszt poniesiony w krótkim okresie powtarzałby się przez cały rok, i do tego uwzględnia procent składany. Jeżeli za 30 dni płacisz 12% pożyczonej kwoty, to w przeliczeniu na rok wychodzi około dwunastu takich okresów, a każdy kolejny liczony jest od powiększonej kwoty. Efekt: RRSO rzędu 300%, choć realnie oddajesz o 12% więcej, niż pożyczyłeś.

Porównajmy to z drugim, również hipotetycznym przykładem: 1000 zł na 12 miesięcy, spłacane w 12 równych ratach, z całkowitą kwotą do zapłaty 1200 zł. Całkowity koszt wynosi 200 zł, czyli 20% kwoty, a RRSO – około 41%. Pożyczka na raty ma więc RRSO kilka razy niższe, ale w złotych kosztuje więcej, bo trwa dłużej.

Wniosek jest prosty: RRSO dobrze porównuje oferty o tym samym okresie spłaty. Gdy okresy są różne, porównuj całkowitą kwotę do zapłaty i sprawdź, czy wysokość raty albo jednorazowej spłaty mieści się w Twoim budżecie.

Przykład reprezentatywny – pole po polu

Reklama, która podaje jakiekolwiek dane o koszcie pożyczki, musi zawierać przykład reprezentatywny (art. 7 i 8 ustawy). Pożyczkodawca układa go tak, by odpowiadał warunkom, na których spodziewa się zawrzeć co najmniej dwie trzecie umów danego rodzaju. To więc typowa, a nie najtańsza możliwa umowa. Oto, co w nim znajdziesz:

• Stopa oprocentowania – z informacją, czy jest stała, czy zmienna. To tylko odsetki, bez opłat i prowizji.
• Opłaty wliczone w całkowity koszt – np. prowizja. Ustawa wymaga, by były wyodrębnione.
• Całkowita kwota kredytu – ile pieniędzy faktycznie trafi na Twoje konto.
• RRSO – całkowity koszt w skali roku, w procentach.
• Czas obowiązywania umowy – okres spłaty, np. 30 dni albo 24 miesiące.
• Całkowita kwota do zapłaty i wysokość rat – ile oddasz łącznie i w jakich częściach.
• Informacja o usługach dodatkowych – jeśli do zawarcia umowy na danych warunkach potrzebna jest np. umowa ubezpieczenia.

Pamiętaj, że przykład reprezentatywny opisuje konkretną kwotę i okres. Jeżeli wybierzesz inną kwotę albo inny termin, koszty się zmienią. Wiążące są dopiero dane z formularza informacyjnego i umowy, które pożyczkodawca przekazuje przed jej zawarciem.

Ustawowy limit kosztów pozaodsetkowych

Koszty inne niż odsetki (prowizje, opłaty) mają w Polsce górny limit. Zgodnie z art. 36a ustawy, dla pożyczek o okresie spłaty nie krótszym niż 30 dni maksymalne pozaodsetkowe koszty oblicza się według wzoru: MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%), gdzie K to całkowita kwota kredytu, n – okres spłaty w dniach, a R – liczba dni w roku. Dla okresu krótszego niż 30 dni limit wynosi 5% kwoty. W każdym przypadku koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu. Według UOKiK te limity obowiązują od 18 grudnia 2022 r.

Przykład poglądowy: dla 1000 zł na 30 dni limit kosztów pozaodsetkowych wynosi 100 zł + 1000 zł × 30/365 × 10%, czyli około 108,22 zł. Odsetki są ograniczone osobno – przez odsetki maksymalne z Kodeksu cywilnego, których wysokość zależy od stopy referencyjnej NBP. Koszty ponad limit pozaodsetkowy nie należą się pożyczkodawcy (art. 36a ust. 3).

Jak porównywać oferty w praktyce

1. Ustal kwotę i okres, który realnie jesteś w stanie udźwignąć. Najpierw budżet, potem oferta.
2. Porównuj oferty dla tej samej kwoty i tego samego okresu – wtedy RRSO i całkowita kwota do zapłaty mówią to samo.
3. Jeżeli okresy są różne, patrz na całkowitą kwotę do zapłaty w złotych i na wysokość raty.
4. Sprawdź, czy koszt nie zawiera usług dodatkowych, bez których nie dostaniesz pożyczki na reklamowanych warunkach.
5. Przeczytaj, ile kosztuje opóźnienie – tych opłat nie ma w RRSO.

W dobieraniu pożyczki wybierasz kwotę i okres spłaty, a my pokazujemy oferty z RRSO, całkowitą kwotą do zapłaty i przykładem reprezentatywnym. Poniżej aktualne oferty z naszej bazy:

OnlineKasa.pl nie jest pożyczkodawcą ani pośrednikiem kredytowym i nie przekazuje Twoich danych. Wniosek składasz na stronie wybranej firmy. O przyznaniu pożyczki i jej ostatecznych warunkach decyduje pożyczkodawca po ocenie wniosku.

O przyznaniu pożyczki i jej ostatecznych warunkach decyduje pożyczkodawca po ocenie wniosku.